Aktywny senior – zdrowie, pasje i spokojna głowa

Praca na emeryturze – co warto wiedzieć przed podjęciem zatrudnienia

O czym pomyśleć przed podjęciem pracy po przejściu na emeryturę: formalności i ZUS, rodzaje umów, zdrowie, czas dla siebie i pomysły na zajęcie.

7 min czytania

Dłonie starszej osoby piszącej na laptopie – praca na emeryturze może być też zdalna
Zdjęcie: stevepb / Pixabay
W tym artykule
  1. Dlaczego seniorzy wracają do pracy
  2. Praca na emeryturze a świadczenie z ZUS
  3. Umowa o pracę, zlecenie czy własna działalność
  4. Zdrowie i siły – realna ocena możliwości
  5. Jakie zajęcia sprawdzają się po przejściu na emeryturę
  6. Na co uważać przy szukaniu pracy
  7. Jak pogodzić pracę z odpoczynkiem i rodziną
  8. Najczęściej zadawane pytania

Praca na emeryturze to dla wielu osób coś więcej niż dodatkowe pieniądze. Daje rytm dnia, kontakt z ludźmi i poczucie, że doświadczenie zbierane przez lata nadal się przydaje. Jedni wracają do dotychczasowego pracodawcy na mniejszy etat, inni szukają zupełnie nowego zajęcia, a jeszcze inni zamieniają pasję w niewielkie źródło dochodu.

Zanim jednak podpiszemy umowę, dobrze jest sprawdzić kilka spraw: jak dodatkowe zarobki wpływają na świadczenie, jaka forma zatrudnienia będzie najwygodniejsza i ile czasu oraz sił chcemy na pracę przeznaczyć. Dzięki temu nowy etap zacznie się bez nieprzyjemnych niespodzianek.

Dlaczego seniorzy wracają do pracy

Powody bywają bardzo różne i żaden nie jest lepszy od innego. Dla części osób liczy się przede wszystkim budżet domowy – wyższe rachunki, leki, pomoc dzieciom czy wnukom. Inni po kilku miesiącach odpoczynku czują, że brakuje im zajęcia i ludzi wokół.

Często pojawia się też chęć spróbowania czegoś nowego. Księgowa zaczyna prowadzić korepetycje z matematyki, mechanik pomaga w warsztacie sąsiada, a nauczycielka czyta dzieciom w świetlicy. Doświadczenie życiowe i zawodowe jest ogromnym atutem, który pracodawcy coraz częściej doceniają.

Warto szczerze odpowiedzieć sobie na pytanie, czego oczekujemy. Jeśli głównie kontaktu z ludźmi i poczucia sensu, dobrym uzupełnieniem lub alternatywą bywa wolontariat seniorów, który nie wpływa na wysokość świadczenia.

Praca na emeryturze a świadczenie z ZUS

To pytanie zadaje sobie prawie każdy: czy dorabiając, nie stracę części emerytury? Odpowiedź zależy od rodzaju świadczenia i sytuacji konkretnej osoby. Przy części świadczeń obowiązują limity dorabiania – po ich przekroczeniu świadczenie może zostać zmniejszone, a nawet zawieszone. Inne świadczenia takich ograniczeń nie mają.

Znaczenie mogą mieć między innymi:

  • czy osiągnęliśmy już powszechny wiek emerytalny, czy pobieramy świadczenie wcześniejsze;
  • jaki rodzaj świadczenia otrzymujemy – na przykład emeryturę, rentę lub inne świadczenie;
  • czy pracujemy u tego samego pracodawcy, u którego byliśmy zatrudnieni przed przejściem na emeryturę.

Limity, jeśli dotyczą danego świadczenia, są okresowo aktualizowane, dlatego nie warto opierać się na kwotach zasłyszanych od znajomych czy przeczytanych w starym artykule. Najpewniejszym źródłem jest ZUS – można zapytać w placówce, telefonicznie albo sprawdzić informacje na swoim koncie w serwisie internetowym ZUS.

Osoby, które dopiero planują przejście na emeryturę, mogą najpierw sprawdzić, na jakie świadczenie mogą liczyć i jak wpłynie na nie dalsza praca. Pomocny będzie tekst o tym, jak sprawdzić wysokość emerytury przed złożeniem wniosku.

Umowa o pracę, zlecenie czy własna działalność

Forma zatrudnienia wpływa na składki, prawa pracownicze i elastyczność. Nie ma jednej najlepszej opcji – wybór zależy od tego, ile chcemy pracować i jak bardzo cenimy stabilność.

Osoba przy laptopie z notatnikiem i kartką na drewnianym biurku
Warunki umowy najlepiej przeanalizować spokojnie, bez pośpiechu. Zdjęcie: StartupStockPhotos / Pixabay

Umowa o pracę

Daje najwięcej ochrony: płatny urlop, wynagrodzenie za czas choroby, jasne zasady czasu pracy. Wielu seniorów wybiera niepełny etat, który pozwala zachować regularność, a jednocześnie zostawia dużo wolnego czasu. Dobrze jest ustalić z pracodawcą konkretne godziny i zakres obowiązków jeszcze przed podpisaniem umowy.

Umowy cywilnoprawne i działalność

Umowa zlecenia sprawdza się przy pracy dorywczej, np. korepetycjach, a umowa o dzieło – gdy efektem jest konkretny rezultat, np. tłumaczenie czy naprawa. Z kolei własna działalność gospodarcza to więcej swobody, ale też więcej obowiązków – księgowość, rozliczenia i składki. Przy każdej z tych form zasady oskładkowania i opodatkowania mogą wyglądać inaczej, więc przed decyzją warto porozmawiać z księgową, doradcą podatkowym lub zapytać w urzędzie skarbowym i ZUS.

Zdrowie i siły – realna ocena możliwości

Zapał do pracy jest cenny, ale dobrze, gdy idzie w parze z rozsądkiem. Praca fizyczna, nocne zmiany czy długie dojazdy mogą po kilku tygodniach okazać się bardziej męczące, niż się wydawało. Natomiast spokojne zajęcie na kilka godzin dziennie często dodaje energii.

Przed podjęciem zatrudnienia warto porozmawiać z lekarzem rodzinnym, zwłaszcza gdy chorujemy przewlekle, przyjmujemy leki wpływające na koncentrację albo mamy problemy z kręgosłupem czy stawami. Lekarz pomoże ocenić, jakie obciążenie będzie bezpieczne. Przy umowie o pracę pracodawca i tak kieruje na badania wstępne.

Kilka pytań, które pomagają ocenić, czy dana praca będzie dobrym wyborem:

  • Czy dojazd jest wygodny o każdej porze roku?
  • Czy praca wymaga długiego stania, dźwigania lub częstego schylania się?
  • Czy mogę zrobić przerwę, gdy poczuję zmęczenie?
  • Czy zostanie mi czas na ruch, wizyty u lekarzy i odpoczynek?

Dobrą równowagą dla pracy siedzącej jest codzienna dawka ruchu. Wystarczy spacer, kilka ćwiczeń rozciągających w przerwie albo wyjście po pracy na basen czy gimnastykę.

Jakie zajęcia sprawdzają się po przejściu na emeryturę

Dwaj starsi mężczyźni w czapkach pracujący z łopatą i taczką
Prace ogrodowe i drobne usługi to częste zajęcie dla aktywnych emerytów. Zdjęcie: 12410814 / Pixabay

Rynek pracy dla dojrzałych osób jest szerszy, niż się wydaje. Pracodawcy cenią sumienność, spokój i doświadczenie, a wielu z nich szuka osób na kilka godzin dziennie lub do pracy sezonowej. Przykładowe kierunki to:

  • praca u dotychczasowego pracodawcy – zwykle po rozwiązaniu dotychczasowej umowy i podpisaniu nowej (np. na mniejszy etat), jako mentor dla młodszych pracowników albo przy wybranych projektach; zasady warto potwierdzić w ZUS;
  • korepetycje i nauka – przedmioty szkolne, języki obce, gra na instrumencie;
  • opieka – nad dziećmi, zwierzętami albo pomoc innym starszym osobom w codziennych sprawach;
  • obsługa klienta – recepcja, szatnia, biblioteka, punkt informacyjny, sklep;
  • rękodzieło i drobne usługi – szycie, przeróbki krawieckie, naprawy, prace w ogrodzie;
  • praca zdalna – korekta tekstów, tłumaczenia, wprowadzanie danych, jeśli dobrze czujemy się przy komputerze.

Ogłoszeń można szukać w urzędzie pracy, w lokalnej prasie, na portalach z ofertami i przez znajomych. Wiele ofert dla seniorów krąży też w parafiach, klubach seniora i na uniwersytetach trzeciego wieku.

Na co uważać przy szukaniu pracy

Niestety, nie każde ogłoszenie jest uczciwe. Osoby starsze bywają celem nieuczciwych pracodawców i oszustów, którzy obiecują łatwy zarobek. Ostrożność powinny wzbudzić oferty, w których trzeba najpierw coś zapłacić – za szkolenie, pakiet startowy czy materiały.

Ostrożnie trzeba też podchodzić do ogłoszeń typu „praca przy przyjmowaniu paczek lub przelewów” albo „odbiór gotówki od klientów”. Takie zajęcia bywają sposobem na wciągnięcie kogoś w przestępstwo. Więcej o tym, jak działają oszuści, piszemy w tekście o tym, jak chronić się przed oszustwami na seniorów.

Dobrze też zapisywać ustalenia: godziny pracy, stawkę, termin wypłaty, okres umowy. Przy umowie zlecenia warto zwrócić uwagę na to, czy i jak można ją wypowiedzieć.

Jak pogodzić pracę z odpoczynkiem i rodziną

Emerytura to także czas na rzeczy, na które wcześniej brakowało chwili – podróże, wnuki, ogród, naukę czegoś nowego. Dlatego praca na emeryturze najlepiej sprawdza się wtedy, gdy zostawia przestrzeń na życie poza nią. Część osób wybiera pracę sezonową, inni pracują kilka dni w tygodniu, a resztę czasu zostawiają dla siebie.

Warto też porozmawiać z rodziną. Jeśli dotąd pomagaliśmy przy wnukach lub opiekowaliśmy się kimś starszym, powrót do pracy zmieni ten układ. Uczciwa rozmowa na początku pozwala uniknąć napięć i nieporozumień.

Najczęściej zadawane pytania

Czy mogę pracować i jednocześnie pobierać emeryturę?

Tak, łączenie pracy z emeryturą jest możliwe. Przy części świadczeń obowiązują jednak limity dorabiania, a w niektórych sytuacjach konieczne bywa rozwiązanie umowy z pracodawcą, u którego pracowaliśmy bezpośrednio przed przejściem na emeryturę. Szczegóły dla swojej sytuacji najlepiej potwierdzić w ZUS.

Gdzie sprawdzić aktualne limity dorabiania?

Aktualne informacje podaje ZUS – w placówce, przez infolinię i w serwisie internetowym. Limity są okresowo zmieniane, dlatego warto je sprawdzać przed podjęciem pracy i przy zmianie wynagrodzenia.

Czy praca na emeryturze może podwyższyć świadczenie?

W niektórych przypadkach składki odprowadzane po przejściu na emeryturę mogą wpłynąć na wysokość świadczenia po złożeniu odpowiedniego wniosku. Zasady zależą od indywidualnej sytuacji, więc najlepiej zapytać o nie w ZUS.

Jaka praca jest najlepsza dla seniora?

Taka, która odpowiada naszym siłom, zainteresowaniom i oczekiwaniom finansowym. Wiele osób dobrze czuje się w pracy na część etatu, przy zajęciach z ludźmi albo tam, gdzie mogą wykorzystać dawny zawód.

Czy przed podjęciem pracy trzeba iść do lekarza?

Przy umowie o pracę obowiązują badania wstępne. Niezależnie od formy umowy warto jednak porozmawiać z lekarzem rodzinnym, jeśli chorujemy przewlekle lub praca ma być wymagająca fizycznie.

Czytaj także