Aktywny senior – zdrowie, pasje i spokojna głowa

Wolontariat seniorów – jak znaleźć miejsce dla siebie

Czytanie dzieciom, pomoc w bibliotece, odwiedziny u samotnych sąsiadów czy dzielenie się zawodowym doświadczeniem. Podpowiadamy, gdzie szukać wolontariatu, jak wybrać zadanie na swoją miarę i jak zacząć.

6 min czytania

Kobieta prowadzi korytarzem starszą panią z laską – wolontariat seniorów to często towarzyszenie innym
Zdjęcie: sarcifilippo / Pixabay
W tym artykule
  1. Czym jest wolontariat seniorów
  2. Jakie zadania mogą wykonywać seniorzy
  3. Gdzie szukać wolontariatu w okolicy
  4. Jak zacząć wolontariat seniorów krok po kroku
  5. Na co uważać – siły, zdrowie i granice
  6. Wolontariat a rodzina i inne zajęcia
  7. Najczęściej zadawane pytania

Wiele osób po przejściu na emeryturę odkrywa, że ma w sobie ogromny zapas doświadczenia, cierpliwości i życzliwości, a nagle nie ma komu go oddać. Wolontariat seniorów to sposób, by te zasoby nie leżały odłogiem. Pomagając innym, można poczuć się potrzebnym, poznać nowych ludzi i zachować codzienny rytm, który daje energię.

Dobra wiadomość jest taka, że do wolontariatu nie trzeba mieć specjalnych kwalifikacji. Liczy się czas, chęć i umiejętność bycia z ludźmi. Ważne jest za to, by znaleźć zadanie dopasowane do siebie – takie, które cieszy, a nie męczy.

Czym jest wolontariat seniorów

Wolontariat to dobrowolna, nieodpłatna praca na rzecz innych osób, organizacji lub lokalnej społeczności. W przypadku osób starszych nie różni się od wolontariatu młodzieży czy osób pracujących. Ma jednak swoje mocne strony: emeryci dysponują zwykle bardziej elastycznym czasem, a za sobą mają lata doświadczenia zawodowego i życiowego.

Pomoc może być regularna – na przykład kilka godzin w tygodniu w tym samym miejscu – albo okazjonalna, przy konkretnych wydarzeniach. Obie formy są cenne. Nie trzeba więc od razu zobowiązywać się do stałych dyżurów, jeśli nie ma się pewności, ile sił i czasu można poświęcić.

Co daje pomaganie

Seniorzy, którzy angażują się w wolontariat, często mówią o tym samym: mają powód, żeby wyjść z domu, poznają ludzi w różnym wieku i czują, że ich wiedza nadal się przydaje. Dla osób, które straciły partnera lub mieszkają same, kontakt z innymi bywa szczególnie ważny. Pomaganie nie powinno jednak być obowiązkiem ponad siły – ma dawać satysfakcję obu stronom.

Jakie zadania mogą wykonywać seniorzy

Dłonie starszej kobiety trzymającej telefon bezprzewodowy na kolanach
Regularna rozmowa telefoniczna z samotną osobą to też wolontariat. Zdjęcie: sabinevanerp / Pixabay

Możliwości jest znacznie więcej, niż się zwykle wydaje. Wybór zależy od zainteresowań, kondycji i tego, z kim lubimy przebywać. Oto przykłady:

  • Praca z dziećmi i młodzieżą – głośne czytanie w bibliotece lub przedszkolu, pomoc w odrabianiu lekcji, dzielenie się pasją, na przykład szachami czy rękodziełem.
  • Wsparcie innych seniorów – odwiedziny u osób samotnych, rozmowy telefoniczne, towarzyszenie w spacerze, pomoc w drobnych zakupach.
  • Kultura i historia – pomoc w bibliotece, muzeum czy domu kultury, spisywanie wspomnień, opowiadanie o historii okolicy.
  • Doświadczenie zawodowe – doradzanie młodym, pomoc w pisaniu pism, korepetycje z przedmiotu, którego się kiedyś uczyło.
  • Prace manualne – szycie, naprawy, prace w ogrodzie społecznym, przygotowanie kiermaszów.
  • Pomoc przy wydarzeniach – festynach, zbiórkach, koncertach czy akcjach charytatywnych.

Nie każde zadanie musi wymagać dużego wysiłku. Na przykład głośne czytanie dzieciom w bibliotece raz w tygodniu to prawdziwa pomoc, a nie wymaga ani specjalnych umiejętności, ani dużej sprawności.

Gdzie szukać wolontariatu w okolicy

Najlepiej zacząć od miejsc, które zna się z codziennego życia. W wielu miejscowościach to właśnie lokalne instytucje najbardziej potrzebują rąk do pomocy, a jednocześnie najłatwiej do nich trafić.

  • Biblioteki i domy kultury – często szukają osób do pomocy przy zajęciach, czytaniu dzieciom czy organizacji spotkań.
  • Parafie – prowadzą zwykle grupy charytatywne, pomoc dla chorych i potrzebujących, odwiedziny w domach.
  • Lokalne stowarzyszenia i fundacje – działają przy szkołach, w schroniskach dla zwierząt, przy hospicjach czy na rzecz osób z niepełnosprawnościami.
  • Centra wolontariatu – w wielu miastach działają punkty, które łączą chętnych z organizacjami szukającymi pomocy. Podpowiedzą, gdzie najbardziej przydadzą się konkretne umiejętności.
  • Kluby seniora i rady seniorów – znają lokalne inicjatywy i często same je organizują.
  • Ośrodek pomocy społecznej – często współpracuje z wolontariuszami lub wskaże organizację, która organizuje odwiedziny u osób samotnych.

Osoby, które chodzą na zajęcia uniwersytetu trzeciego wieku, mogą zapytać tam – wiele placówek współpracuje z organizacjami i zachęca słuchaczy do działania na rzecz innych.

Jak zacząć wolontariat seniorów krok po kroku

Pierwszy krok bywa najtrudniejszy, bo pojawiają się wątpliwości: czy się nadam, czy nie będę przeszkadzać, czy ktoś w ogóle potrzebuje mojej pomocy. Taka pomoc jest jednak potrzebna, a organizacje zwykle chętnie witają nowe osoby. Pomaga uporządkowanie kolejnych kroków:

  1. Zastanów się, co chcesz robić. Czy wolisz pracę z ludźmi, czy raczej zadania w spokoju? Z dziećmi czy z rówieśnikami?
  2. Wybierz jedno lub dwa miejsca. Zadzwoń albo przyjdź osobiście i zapytaj, czy szukają wolontariuszy.
  3. Porozmawiaj o szczegółach. Zapytaj, na czym polegałoby zadanie, ile czasu zajmuje i kto będzie twoją osobą kontaktową.
  4. Spróbuj przez kilka tygodni. To dobry czas, by sprawdzić, czy zadanie daje radość.
  5. Mów otwarcie, co ci odpowiada. Jeśli coś nie pasuje, powiedz o tym i poszukaj innej formy pomocy. To normalne.

Porozumienie z organizacją

Jeśli współpraca ma trwać dłużej niż 30 dni, organizacja powinna zawrzeć z wolontariuszem pisemne porozumienie, w którym opisany jest zakres zadań i czas pomocy. Przy krótszej pomocy można poprosić o pisemne potwierdzenie ustaleń. To nic groźnego, a raczej porządek, który chroni obie strony. Przy pomocy trwającej do 30 dni organizacja ma obowiązek ubezpieczyć wolontariusza od następstw nieszczęśliwych wypadków, a przy dłuższej współpracy wolontariuszowi przysługują świadczenia z tytułu wypadku przy wykonywaniu zadań. Warto zapytać o te zasady, a także o zwrot kosztów, na przykład dojazdów. Jeśli coś w dokumencie jest niejasne, dobrze poprosić o wyjaśnienie albo pokazać go komuś bliskiemu.

Na co uważać – siły, zdrowie i granice

Pomaganie daje dużo satysfakcji, ale łatwo dać się wciągnąć w zbyt wiele obowiązków naraz. Szczególnie osoby, które przez całe życie były „do wszystkiego”, mają kłopot z odmawianiem. Dlatego warto od początku jasno określić, ile czasu i energii możesz poświęcić.

Kilka zasad, które pomagają zachować równowagę:

  • Nie bierz zadań, które przekraczają twoje możliwości fizyczne, na przykład dźwigania ciężarów.
  • Jeśli masz choroby przewlekłe, wybieraj zajęcia, które pozwalają odpocząć i dopasować rytm do samopoczucia.
  • Przy pracy z osobami chorymi lub w trudnej sytuacji pytaj o szkolenie i wsparcie koordynatora.
  • Pamiętaj, że możesz zrobić przerwę – na urlop, rodzinne sprawy czy po prostu odpoczynek.

Wolontariat a rodzina i inne zajęcia

Bliscy zwykle cieszą się, gdy senior znajduje nowe zajęcie, ale czasem też się martwią – czy nie będzie zbyt zmęczony albo czy nie zabraknie czasu na wnuki. Dobrze porozmawiać o tym otwarcie i pokazać, że wolontariat to wybór, a nie obowiązek.

Dwoje starszych ludzi odpoczywa na łące obok zaparkowanych rowerów
Wolontariat warto łączyć z odpoczynkiem i własnymi pasjami. Zdjęcie: erwinbosman / Pixabay

Pomoc innym da się łatwo połączyć z innymi aktywnościami. Niektórzy łączą ją z pracą na pół etatu, inni z zajęciami ruchowymi czy opieką nad wnukami. Osoby, które nadal pracują zarobkowo, mogą zajrzeć do tekstu o tym, co warto wiedzieć o pracy na emeryturze, i zaplanować tydzień tak, by na wszystko wystarczyło sił.

Warto też pamiętać, że wolontariat nie musi trwać latami w jednym miejscu. Można zmieniać zadania, próbować nowych rzeczy i dopasowywać zaangażowanie do etapu życia. Najważniejsze, by pomaganie sprawiało radość.

Najczęściej zadawane pytania

Czy jest górna granica wieku dla wolontariusza?

Zwykle nie. Liczą się chęci i możliwości, a nie wiek. Niektóre zadania mogą wymagać określonej sprawności, ale większość organizacji chętnie dopasowuje pracę do możliwości wolontariusza.

Czy wolontariusz musi pomagać codziennie?

Nie. Wiele osób pomaga kilka godzin w tygodniu albo tylko przy konkretnych wydarzeniach. Zakres pomocy ustala się z organizacją i można go zmieniać.

Gdzie zapytać o wolontariat, jeśli w okolicy nie ma centrum wolontariatu?

Najlepiej w bibliotece, domu kultury, parafii, szkole lub ośrodku pomocy społecznej. Często to właśnie one najbardziej potrzebują pomocy albo wiedzą, kto jej szuka.

Czy wolontariusz może zrezygnować?

Tak. Wolontariat jest dobrowolny. Dobrze jednak uprzedzić organizację z wyprzedzeniem, żeby mogła zaplanować zastępstwo, zwłaszcza gdy ktoś liczy na twoje odwiedziny.

Czy wolontariat seniorów może odbywać się z domu?

Tak, choć takich zadań jest mniej. Mogą to być rozmowy telefoniczne z samotnymi osobami, szycie, przygotowywanie materiałów czy pomoc w pisaniu pism. Wystarczy zapytać organizację, czy ma takie potrzeby.

Czytaj także